Dikkat! Patlama tehlikesi

      “Onlar patlıyormuş”, “dikkat et patlamasın”, “yanımda içme şunu ya patlarsa?”… Bunlar elektronik sigara kullanıcılarının en çok işittiği ikazlar… Bu sözlerin söylenmesindeki en büyük pay ise televizyondaki haberler, internette dolaşan fısıltı gazetesi. Tüm bunların etkisine giren birçok vatandaş doğal olarak elektronik sigaradan uzak duruyor ve normal sigara kullanımıyla sağlığının daha az zarar göreceğini düşünüyor. Peki ya elektronik sigaralar gerçekten patlıyor mu? Televizyonda ve internette karşımıza çıkan patlama haberleri ne kadar doğru?
      Öncelikle son zamanlarda televizyonlarda sık gördüğümüz patlama haberlerine değinelim. Bu haberlerin tamamı olmasa da aralarında normal sigara firmalarının ve bu firmalardan vergi toplayan devletin özel siparişleri olan haberler de var. Bunun en göze çarpan örneği ise aşağıdaki görüntüde saklı;

Orijinal karekodlu 18650 pil     Elindeki sigaranın patlama sırasındaki görüntüleri haber olan bu kişi daha sonra İhlas Haber Ajansı’na röportaj veriyor. Bir daha elektronik sigara kullanmayacağını söyleyerek herkesin de uzak durmasını istiyor. Fakat hemen arkasında masada bir elektronik sigara duruyor

      Bu ve bunun gibi sahte haberler var olsa da bu haberlerin arasında gerçek olanları elbette ki var. Fakat haberlerin sunuluş şekli direkt olarak kullanıcıları elektronik sigaradan uzaklaştırmaya çalışan ve korkutan cinsten.
      Patlama olaylarının tamamında haber “Elektronik sigara patladı” başlığıyla sunuluyor. Fakat bazı istisnai durumlar haricinde elektronik sigara patlamaz. Patlayan tek şey elektronik sigaraların içine takılan pildir. Elektronik sigaralar “18650 pil” türü ile çalışır.

Nedir bu "18650 pil"?

      18650 piller, lityum sınıfı bir pil türüdür. Yani yüksek enerji isteyen cihazlar için kullanılıyor. Bu pilleri kullanırken öncelikle dikkat edilmesi gereken şey; orijinalliğinden emin olunması gerekiyor. Yeniden şarj edilebilir olan bu piller kullanıma göre değişse de en fazla 3 senelik bir ömrü var.
      Pillerdeki diğer önemli şeylerden biri ise drenaj gücüdür. İdeal bir pilin normal piyasa fiyatı 20 ile 70 lira arasında olması gerekiyor. Eğer araştırılırsa 10 liraya satın alınabilecek piller de bulunuyor. Fakat pil fiyatı ucuzladıkça uzak durulması gerekiyor çünkü fiyat ucuzladıkça drenaj düşer. Bir pilde bulunması gereken drenaj kullanılan elektronik sigaraya göre değişir. Lakin yine de drenaj gücü 20-30 amper altındaki pillerden uzak durmakta fayda var. Ayrıca 20 liranın altındaki bir pilin sahte olma ihtimali de var. Bir cihaza sahte pil takmak da küçük, el yapımı bir bomba taşımakla aynı anlama geliyor. 

Yanlış kullanımdan dolayı patlayan bir mekanik
mod elektronik sigara (kaynak:elektroniksigaraevi.net)





Pillerin dayanıklılığı neye göre değişir?
      Günümüzde hemen hemen herkesin elinde bir akıllı veya normal bir cep telefonu var. Bu cep telefonlarında kullanılan pillerin dayanıklılığıyla elektronik sigaradaki pillerin dayanıklılığı aynı. Kullanıma göre ve cihaza göre pil ömrü de değişiyor. Pillerin üzerinde “mAh(mili-Amper/saat)” yazısı pilin sahip olduğu toplam güçtür. Bu güç 3.000 mAh’lere kadar uzanıyor… Elektronik sigara kullanıcılarının da tercih etmesi gereken pil 2.000-3.000 mAh arasında olmalıdır. Gün geçtikçe ilerleyen teknolojiyle birlikte telefonlarda olduğu gibi elektronik sigaralar da daha çok güç tüketiyor ve daha güçlü piller üretiliyor.
      Kısacası bir elektronik sigaraya pil alırken orijinalliğine, merdiven altı üretim olmamasına, pilin üzerinde ambalajın yırtık olmamasına ve drenajın düşük olmamasına özen gösterilmeli.

Patlama riski yüksek olan elektronik sigaralar
      Piyasadaki elektronik sigaraların merdiven altı üretim dışındaki hemen hemen bütün markalarda koruyucu devre bulunuyor. Bu koruyucu devre cihazda herhangi bir kaçak elektrik olmamasını sağlıyor. Ayrıca makine ateşleme düğmesine basılı kalsa bile 10 saniye sonra kendini kapatıyor. Fakat bu özelliğe sahip olmayan elektronik sigaralar da üretiliyor. O elektronik sigaralara ise “mekanik mod” adı veriliyor. Mekanik modları “ohm kanunlarını” bilmeyen birinin kesinlikle kullanmaması gerekiyor. Çünkü mekanik modlar yalnızca pil yuvası ve atomizerden ibarettir. Pil iletken bir tüple enerjisini arada bir devre olmadan doğrudan atomizere verir.
      Bu elektronik sigaralar pilin zorlanması durumunda şiddetle patlayabilir. Ayrıca zorlanma dışında cihazda herhangi bir kaçak gerçekleşirse, cihazın iletken bir cisme teması anında patlama gerçekleşebilir.
      Mekanik mod elektronik sigaraları yüksek buhar performansı isteyen kullanıcılar tercih ediyor. Fakat Türkiye’de elektronik sigara satışı yasal olmadığından ve aynı zamanda çok fazla bilgi sahibi olmayan insanlar tarafından satılıp, alındığı için kullanıcılar patlamaya hazır bir bomba satın almış oluyor. Bu nedenle kullanıcıların koruyucu devrelere sahip olan elektronik sigaralara yönelip mekanik modlardan uzak durması gerekiyor.

Koruyucu devreli elektronik sigaralar patlıyor mu?
      Bir elektronik sigaranın koruyucu devresi olması onun patlama riskini neredeyse ortadan kaldırıyor. Çünkü koruyucu devre tehlike anında daima makineyi tamamen kapatır ve tehlike geçene kadar kendini kilitleyip açtırmıyor. Cihaz suyla temas ettiği takdirde elektronik sistem tamamen bozuluyor ve bir daha çalışmıyor. Fakat cihaz içerisinde pil varken sıvı bir madde pile temas ederse bu da bir patlamaya sebep oluyor.
      Elektronik sigaraların üstünde hava delikleri bulunuyor. Bu delikler yalnızca pilin olduğu yerde pilin sürekli hava alması için koyuluyor. Bu nedenle elektronik sigaraların atomizerlerine de dikkat edilmesi gerekiyor. Atomizere sürekli likit koyuluyor ve bazı atomizerler uzun süreli kullanımda gevşeme yaptığı için dışarıya akıntı yapabiliyor. Böyle bir durumda çoğu kullanıcı peçeteyle bu akmayı anında silebiliyor. Fakat çok düşük bir ihtimal olsa da, herhangi dikkatsiz bir durumda akan likit, pil havalandırma deliklerinden sızar ve pilin “+” kutbuna temas ettiği anda reaksiyon gerçekleşip patlama yaşanabiliyor.
      Ayrıca 90 liranın altında satılan ucuz ve markasız ürünlerden kesinlikle uzak durulması gerekiyor. Bu cihazlar kendiliğinden pillidir ve içinde bulunan piller çok zayıf olmaktadır. Fazla ısınma, seri kullanım ve birçok nedene dayalı patlayabiliyorlar. Elektronik sigaralardaki artan talepten dolayı merdiven altı, kalitesiz üretimler de gün geçtikçe artıyor. Elektronik sigara satın alırken 90-100 liranın altındaki ürünlerin satın alınmaması gerekiyor. Çünkü o elektronik sigaraların içinde bulunan sistem hemen hemen herkesin evde bile yapabileceği basit bir sistemden ibaret. İçinde bulunan yalnızca bir pil ve ısının iletilebileceği bir tel. Mekanik modlara benzeseler de, kalitesiz pilden dolayı mekanik modlardan çok daha tehlikelidir.

Pil varsa patlama riski daima var
      Geçtiğimiz yıllarda, bir telefon firmasının ürettiği bir telefon modeli patladığı için piyasadan toplatılmış ve firma maddi manevi büyük zarara uğramıştı. Bu telefon patladığında telefonlar için genelleme yaparak “telefonlar patlar, kullanmayın” demek ne kadar doğru olur? Çünkü burada patlayan şey pildir. Dolayısıyla elektronik sigaralardaki patlama konusunda da asıl odaklanılması gereken nokta pildir.
      Elimizden düşürmediğimiz, günün büyük bir çoğunluğunda da cebimizde taşıdığımız telefonlarla, elektronik sigaraların patlama riski aslında neredeyse eşittir. Yanlış elektronik sigara kullanımında patlama yaşanabileceği gibi, yanlış telefon kullanımında da patlama yaşama riski oldukça yüksektir. Neticede bu cihazlar içinde pil taşıyan cihazlardır. Pili olan tüm elektronik cihazlar da patlama riski taşır.
      Tüm bu nedenlerden dolayı kullanıcıların daima orijinal, ucuz olmayan, bilindik marka cihaz ve pillere yönelmesi gerekiyor. Elektronik sigara kullanımına özen gösterilmeli, iyi araştırılmalı, piller 2-3 senede bir kez değiştirilmeli. Ek olarak, patlamayı bir kenara bırakırsak elektronik sigaraların az da olsa sağlığa zararlı olduğu unutulmaması gerekiyor. Normal sigara içen tiryakilerin sigara yerine tercih edebileceği, sigara içmeyenlerin ise kesinlikle uzak durması gerekiyor.

Milenyum sigaraları sigarayı bıraktırıyor

     Nikotin bantları, nikotin sakızları ve şimdi de nikotin buharı olarak da tanımlayabileceğimiz elektronik sigaralar…
     Son yıllarda kullanıcı sayısı giderek artan elektronik sigaralarla birlikte ateşli sigaraların kullanıcı sayısı azalıyor. Bu da akla yeni bir soru getiriyor. Sigaradan kurtulma amacıyla başlanan elektronik sigaralar yeni bir bağımlılık yaratır mı ve zararlı mı?
     Elektronik sigaraların da zararlı olduğu herkes tarafından kabul edilse de, ateşli sigarayla kıyaslandığı takdirde çok daha az zararlı olduğu ve ateşli sigara kullananların elektronik sigaraya yönelmesinin olumlu bir adım olduğu bir çok uzman tarafından söyleniyor.

Çavlan Çiftçi: “Sigara kullanmaktansa elektronik sigara tercih edilmeli”
      Florence Nightingale Hastanesi kardiyoloji anabilim dalı başkanı profesör doktor Çavlan Çiftçi, sigara bağımlısı olan kişilerin elektronik sigaraya yönelmesini “negatifin pozitifi” olarak yorumluyor. Çiftçi sözlerini şöyle dile getiriyor: “Elektronik sigara tabii ki hiç yoktan iyi. Yani sigara içmektense elektronik sigara elbette ki daha iyi. Ama biz hiçbir yanan, ısınan bir şeyi içmemeyi tercih ediyoruz. Ama elektronik sigara, sigarasızlığa geçiş noktasında kullanılabilecek yegane çözümlerden biri.”


Çavlan Çiftçi, elektronik sigarayı sigara bağımlılarının kontrollü kullanması gerektiğini savunuyor

Çiftçi: “Elektronik sigara kontrollü bir şekilde yasal hale gelmeli”
      Çiftçi, günümüzde elektronik sigaraların tamamen bilinçsiz bir şekilde kullanıldığına dikkat çekiyor. Buna engel olmanın yolunu ise şöyle açıklıyor: “ Sağlık bakanlığının kontrolünde, bir hekime danışarak kullandırılmasında fayda var. Çünkü bizim burada esas hedefimiz tamamen sigarayı bıraktırmak. Elektronik sigara ikincil bir çözüm. Ama çözüm önerileri içerisinde sağlık bakanlığı ve hekim kontrolünde serbest olmalı.”

Cihat Görme: “Hastalarıma öneriyorum”
      Florence Nightingale hastanesinin bir diğer doktoru olan, kalp damar cerrahı yardımcı doçent doktor Cihat Görme ise bir elektronik sigara kullanıcısı. Yıllardır ateşli sigara kullandıktan sonra elektronik sigaraya geçiş yapan Görme tüm sigara bağımlısı olan hastalarına elektronik sigarayı öneriyor. Fakat yine de ateşli sigara kullanmayanların kesinlikle uzak durması gerektiğini söylüyor. Zira elektronik sigaranın, ateşli sigaraya oranla çok daha az olsa da sağlığa zararlı olduğunu hatırlatıyor.



Cihat Görme, kendisinin de kullanıcısı olduğu hastalarına da öneriyor ve ekliyor; "Sigara içmeyenler, elektronik sigaradan da kesinlikle uzak durmalı"

Elektronik sigaranın içinde neler var?
      Elektronik sigaraların içilebilen sıvısına “likit” adı veriliyor. Bu likitlerin içerisinde “Propylene glikol, bitkisel gliserin, aroma ve isteğe göre nikotin” bulunuyor. Nikotin haricindeki diğer tüm maddeler kullandığım diş macununda, yediğimiz çikolatada da bulunan maddeler olarak göze çarpıyor. Uzmanların en çok çekindiği ve “elektronik sigara da bir bağımlılıktır” demelerine sebep olan nikotin karşımıza en olumsuz madde olarak karşımıza çıkıyor.

Nikotin kanser yapar mı?
      Amerika’nın Kaliforniya eyaletinde bulunan Santa Monica Hastanesi doktorlarından David Baron Amerika’da bir televizyon programında elektronik sigaralar hakkında şu cümleleri sarf ediyor:
      “ Elektronik sigaraların içinde bulunan nikotin kesinlikle kansere yol açmaz. Sınıflandırılmış olarak yaptığımız testlerle bunu kanıtladık. Kansere neden olan maddelerin başında “zifir” gelir. Solunum sistemine yerleşen organik bir maddedir. Bir insan sigaraya ve tütün içimine bağımlı olduğunda, nikotin tütünün içerisinde mevcut olan ve tütün kullanımıyla açığa çıkan bir kimyasaldır. Beyinde hareket eder ve gerçekte birçok yararlı etkisi olduğu gözlemlenmiştir. Nikotinle ilgili bildiğimiz en iyi şey herhangi bir hastalığa sebep olup olmadığının hiçbir zaman kanıtlanamamasıdır.

David Baron: “Nikotinin aşırı tüketilmesi sakıncalı”
      Doktor Baron, yaptığı açıklamalarda her ne kadar nikotinin zararlı olmadığını dile getirse de, fazla kullanıldığı takdirde her şey gibi onun da zararlı olabileceğini söylüyor; “Eğer birisi aşırı dozda kullanırsa büyük çaptaki tüketimle üzerinde bırakacağı ilgili bazı semptomlarla karşılaşabileceğini hayal etmelidir.”
       Ayrıca Baron sözlerine elektronik sigarayla ilgili olarak da şunları ekliyor:
“Yaptığım araştırmalara bağlı olarak, elektronik sigaradan edindiğim önceki bilgilerimle birlikte, bilimsel literatürden anladığım kadarıyla korku duyacak hiçbir şey bulamıyorum”
Elektronik sigaranın içinde bulunan ve tartışılan nikotinin yalnız başına sadece bağımlılık verdiğini dile getiren Baron, nikotinin yalnızca tütünle ilişkili olduğu takdirde sağlığa zarar verebileceğini ifade ediyor.
       Kısacası tıp dünyası sigara tiryakilerine kontrollü elektronik sigara tüketimini öneriyor. Bu yolla ateşli sigaranın verdiği zararların en aza indirileceğine inanılıyor. Fakat tüm bunların da yanı sıra sigara bağımlısı olmayan bireylerin elektronik sigaraya kesinlikle el sürmemesi gerekiyor.

Vergi kurbanı elektronik sigara

      Elektronik sigara İngiltere'de reçeteyle olmak üzere dünyanın bir çok ülkesinde serbest olan elektronik sigara, Türkiye'de neden yasak?

      Sigara toptancısı Ali Şişik bu yasağın sebebini yorumladı...

Elektronik sigara, sigarayı bıraktırıyor mu?

         Sigarada yeni dönem başladı; dumanın yerini buhar alıyor

     Son zamanların en çok konuşulan konularından biri olan elektronik sigaranın çıkış amacı çok daha zararlı olan normal sigarayı bıraktırmak...
     Peki ya elektronik sigara, sigarayı gerçekten bıraktırıyor mu? Kullanıcılar elektronik sigarayı nasıl yorumluyor?

Elektronik sigara nedir? Nasıl çalışır?

            .Elektronik sigara, sigarayı bırakma yöntemi olarak üretilen ve İngiltere Sağlık Bakanlığı'nın açıklamalarına göre sigaradan %95 daha az zararlı olan bir buhar cihazıdır. 

         .Tankına likit koyulduktan sonra üzerindeki düğmesine basılarak içilebilir. Cihazlar pil ve atomizer adı verilen içine likit koyulan tanklardan oluşur.

                       .Bas-çalıştır olarak çalışan çubuk görünümündeki elektronik sigaraların 
               yanı sıra “mod” ismi verilen, güç, sıcaklık ve içim sertliği ayarı yapılabilen
               cihazlar da mevcuttur.

              .Bu modlar büyüdükçe genelde içine daha fazla pil takılıyor ya da içinde daha güçlü fabrika çıkışlı yerleşik pil oluyor.

          .Kullanıcılar elektronik sigarayı doğru kullandığı takdirde sigarayı kolaylıkla bırakabilir. Üstelik daha sonrasında elektronik sigarayı bırakmak daha normal sigarayı bırakmaktan daha kolaydır.

                    .Normal sigaralarda tütün içildiği gibi elektronik sigaralarda da içilen şey likittir. Likit ise içerisinde propilen glikol, bitkisel gliserin, nikotin ve isteğe göre aroma barındıran bir sıvıdır. 

                .Elektronik sigara içmek için değil, sigarayı bırakmak için kullanılmalıdır. Likitlerin içerdiği nikotin seviyesini dönem dönem azaltarak bağımlılık yapan nikotinden de böylelikle kurtulabilirsiniz.
                 .Nikotin bağımlılığından kurtulduktan sonra elektronik sigarayı bırakmanız da kolay olacaktır.

       .Atomizer adı verilen likit tankı 4 parçadan oluşur.(Soldan sağa)
.Ağızlık(Driptip): Elektronik sigara buharının ağızdan çekildiği yer.

.Coil: Likiti emen pamuğun içinde barındıran ve buharlaşmaya yardımcı olan filtre.

.Havalandırma: Üzerinde havalandırma boşluğu barındıran ve aynı zamanda moda takılan parça. Bu parçada havalandırma boşluğu yumuşak veya sert içim için ayarlanabiliyor.

       .Atomizer parçaları birleştiğinde bu şekli alır. İçine likiti doldurup, altındaki 

      hava kanalı istenildiği gibi ayarlanılarak, driptip adı verilen ağızlıktan içilebilir.

        .İçebileceğiniz çeşitli tütün tadına benzer likitler olduğu gibi farklı renk ve modellerde atomizerler bulunuyor. Atomizer ve likit kullanıcıların içtiği sigaranın içerdiği nikotine göre belirlenmelidir. Bu iki yapı elektronik sigaranın en önemli ikilisidir. Tercihe göre daha yoğun buhar ve daha yoğun nikotin seçilebilir. 

            .Başlangıçta atomizerin yüksek performanslısı, likitin ise içilen sigaraya en yakın olan nikotin miktarı tercih edilmelidir. Daha sonra her iki usülde de seviye aşağıya çekilmelidir.

        .Coillerin emebileceği tütün benzeri likitler olduğu gibi meyveli, aromalı nikotinli veya nikotinsiz likitler farklı farklı atomizerlere göre üretilen farklı coillerle kullanılabiliyor.

           .Atomizerler çoğu modla uyumlu olduğu için paket halinde alındığı gibi mod ve atomizer farklı markalardan ayrı ayrı da alınabiliyor.

          .Atomizerlerin takıldığı bu bölge ısıyı atomizerin içindeki likite ileterek buharlaştırıyor. Gücünü içindeki yerleşik veya sonradan yerleştirilen pilden alıyor. Elektronik sigaraya takılan piller alınırken çok dikkatli olunmalı. Çünkü ucuz, sahte piller cihazların içindeyken patlayabilir. Bu nedenle piller daima orijinal paketinde alınmalı.

                .Elektronik sigaraya yeni başlayan bazı kullanıcılar boğaz yanmasından şikayetçi oluyor. Bunun en büyük sebebi sahte, ucuz cihazlar ve kalitesiz likitlerdir. Bu boğaz yanması, kullanıcıları sigarayı bırakma hevesiyle başladığı elektronik sigaralardan soğutur ve sigara kullanımına devam etmelerine sebep olur.

                 .Sigarayı bırakmak için elektronik sigaraya başlamaya karar veren kullanıcıların, muhakkak araştırması, deneyimli başka bir kullanıcıdan ve uzmanlardan bilgi alması çok önemlidir. 

                 .Ayrıca elektronik sigarayı sigara, puro, nargile benzeri tütün ve tütün mamullerini kullanan kullanıcıların dışında kimsenin kullanmaması gerekir. Elektronik sigara, tütün ve tütün mamullerini bırakma amacıyla kullanılmalıdır.

FOTOĞRAF: GÖKHAN KAYA